กลุ่มผลประโยชน์ (Interest group) ทางการเมือง

หมวดหมู่: ความรู้พื้นฐาน

16 กันยายน 2017

ชาญชัย คุ้มปัญญา

 

            ตามหลักรัฐศาสตร์ กลุ่มผลประโยชน์ (Interest group) คือกลุ่มบุคคลที่รวมกันโดยการจัดตั้งของบุคคลหรือสถาบัน เพราะมีอาชีพหรือมีจุดประสงค์อย่างเดียวกัน หวังผลทางการเมืองอย่างใดอย่างหนึ่ง

            กลุ่มผลประโยชน์ในทางรัฐศาสตร์หรือทางการเมืองจึงมีลักษณะหวังผลทางการเมืองเป็นสำคัญ

            วัตถุประสงค์อาจเป็นเพื่อการรักษาผลประโยชน์ของตนเอง หรือรักษาผลประโยชน์ของส่วนรวม เช่น กลุ่มเกย์ พวกรักร่วมเพศ กลุ่มอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ต่อต้านทุจริตคอร์รัปชัน สหภาพแรงงาน

            กลุ่มผลประโยชน์มักมีแนวคิด ชุดความคิด เหตุผล ที่ชัดเจนของตัวเอง มีความสามารถในการหักล้างข้อโต้แย้งฝ่ายตรงข้าม กลุ่มที่ก่อตั้งมานานจะมีพัฒนาทางความคิด ประสบการณ์การเคลื่อนไหว

            สมาชิกกลุ่มอาจเป็นใครก็ได้ นักธุรกิจ ภาคเอกชนบางคนพยายามติดต่อเจ้าหน้าที่รัฐ นักการเมือง หวังให้รัฐบาลดำเนินนโยบายที่เป็นประโยชน์ต่อตน เนื่องจากการเคลื่อนไหวด้วยตัวคนเดียวเป็นเรื่องยาก จึงขับเคลื่อนเป็นกลุ่ม เช่น สภาหอการค้า สภาอุตสาหกรรม การเคลื่อนไหวการเมืองต่างๆ

            กลุ่มผลประโยชน์ต่างจากพรรคการเมืองตรงที่พรรคการเมืองทำกิจกรรมทางการเมืองเพื่อมุ่งเป็นรัฐบาล เข้าไปกำหนดนโยบาย บริหารประเทศ ส่วนกลุ่มผลประโยชน์มีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาผลประโยชน์ของสมาชิกโดยไม่ต้องการเป็นรัฐบาล แต่ต้องการเรียกร้องให้รัฐบาลและ/หรือพรรคมีนโยบายสอดคล้องกับความต้องการของกลุ่ม

 

ความสำคัญของกลุ่มผลประโยชน์ :

            1. สร้างฉันทานุมัติทางการเมือง (Consent)

            หลักเสรีนิยมประชาธิปไตยสนับสนุนการมีอยู่ของกลุ่มผลประโยชน์ ด้วยความคิดว่ากลุ่มเหล่านี้จะช่วยสร้างฉันทานุมัติทางการเมือง (Consent)

            รัฐบาลจะต้องตั้งอยู่บน “ฉันทานุมัติของผู้อยู่ใต้ปกครอง” (consent of the governed) หมายความว่าความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับสังคมที่ปรากฎออกมาในรูปของกฎ กติกา ระเบียบ ข้อบังคับ กฎหมายที่รัฐใช้บังคับแก่ผู้คนทั้งหลายในสังคมต้องได้รับความเห็นชอบโดยสมาชิกของสังคม

            แนวคิดฉันทานุมัตินี้ สนับสนุนให้ประชาชนจัดตั้งสมาคมหรือองค์กรทางสังคมที่เป็นตัวแทนหรือสนับสนุนผลประโยชน์ของพวกเขา เพราะภายใต้กลุ่มก้อนเหล่านี้ได้กลั่นกรอง รวบรวมคนที่มีความคิดใกล้เคียงหรือตรงกันเข้าอยู่ด้วยกัน เป็นตัวแทน ช่วยแสดงความคิดเห็น จนได้ข้อสรุปเอกฉันท์

            อุปสรรคประการหนึ่งที่ทำให้ระบอบประชาธิปไตยไม่เป็นผลดีเท่าที่ควรคือ การขาดกลุ่มผลประโยชน์ที่มีอิทธิพลเพียงพอต่อการกำหนดนโยบายของรัฐบาล และควบคุมการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ของรัฐ เพื่อรักษาผลประโยชน์ของคนส่วนใหญ่ ชนชั้นอำนาจจึงเข้าควบคุมอำนาจทางการเมืองได้โดยง่าย ระบบการเมืองไม่ตอบสนองความต้องการและผลประโยชน์ของคนส่วนใหญ่

            ดังนั้น กลุ่มผลประโยชน์จึงมีความสำคัญอย่างมากต่อการปกครองระบอบประชาธิปไตย

            อย่างไรก็ตาม ต้องตระหนักว่าบ่อยครั้งที่กลุ่มผลประโยชน์เป็นกลุ่มจัดตั้ง หรืออยู่ใต้การชี้นำของนักการเมือง ชนชั้นปกครอง

            ประเทศสหรัฐฯ ให้ความสำคัญกับกลุ่มผลประโยชน์มาก เพราะเชื่อว่าเป็นพื้นฐานข้อสำคัญข้อหนึ่งที่เอื้อให้ประชาธิปไตยเข้มแข็ง รายงานจากผลสำรวจบางชิ้นพบว่าชาวอเมริกันกว่า 2 ใน 3 จะสังกัดกลุ่มผลประโยชน์อย่างน้อย 1 แห่ง การที่ชาวอเมริกาเข้าร่วมกลุ่มผลประโยชน์น่าจะเชื่อได้ว่าพวกเขาเห็นประโยชน์จากกลุ่มดังกล่าว

 

            2. กลุ่มผลประโยชน์กับการเลือกตั้ง

            ในช่วงหาเสียงเลือกตั้ง กลุ่มผลประโยชน์จะกลายเป็นกลุ่มเนื้อหอม ผู้สมัครเลือกตั้งจะพากันมาหา กลุ่มผลประโยชน์บางกลุ่มมีลักษณะเป็นแฟนประจำ คือ มีพรรคหรือนักการเมืองในใจอยู่แล้ว เช่น พวกอนุรักษ์นิยมมักจะชมชอบพรรครีพับลิกัน (สหรัฐฯ) กลุ่มผิวสีมักจะเทคะแนนให้พรรคเดโมแครท

            กลุ่มผลประโยชน์บางครั้งให้ผู้สมัครหรือพรรคการเมืองออกนโยบายที่ตนชอบด้วยการให้เงินสนับสนุนเลือกตั้ง เป็นปัจจัยที่ผู้สมัครต้องการมาก

            นอกจากนี้ สมาชิกกลุ่มยังสามารถออกแรงด้วยตัวเอง ช่วยรณรงค์หาเสียง ชวนญาติมิตรให้เลือกผู้สมัครที่พวกตนสนับสนุน

 

            น่าชื่นชมที่สังคมอเมริกามีกลุ่มผลประโยชน์มากมาย กลุ่มเหล่านี้ต่างส่งเสริมให้สมาชิกไปคูหาเลือกตั้ง หรือแม้กระทั่งช่วยหาเสียงผู้สมัครที่ตอบสนองผลประโยชน์ของกลุ่ม เป็นแบบอย่างประชาธิปไตยเข้มแข็ง

            กลุ่มผลประโยชน์มีจุดยืนของตนเอง และจะสัมพันธ์กับพรรคการเมืองที่สนับสนุนจุดยืนของตน กลุ่มผลประโยชน์จะตอบแทนด้วยการเลือกตัวแทนของพรรค รวมทั้งช่วยหาเสียงด้วย

          หลักคำสำคัญคือกลุ่มผลประโยชน์มีอำนาจเหนือพรรคการเมือง นักการเมือง

            ในระยะยาวกลายเป็นความสัมพันธ์ใกล้ชิด พรรคการเมืองสามารถปรับนโยบายที่เข้ากับกลุ่มผลประโยชน์ต่างๆ ในขณะที่แต่ละกลุ่มผลประโยชน์ปรับตัว ยอมรับจุดยืนของพรรคที่อาจไม่ตอบสนองความต้องการเต็มร้อย

            พรรคกลายเป็นตัวแทนของกลุ่มผลประโยชน์เฉพาะ ดังที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน เช่น รีพับลิกันเป็นตัวแทนของคนผิวขาว ผู้มีความรู้ เป็นโปรเตสแตนท์

            ทั้งยังทำให้จุดยืนของพรรคกลายเป็นจุดยืนถาวร เกิดชุดนโยบายหลักที่อยู่คู่พรรค

            การที่การเมืองสหรัฐฯ กลายเป็นระบบ 2 พรรคใหญ่ เหตุผลหนึ่งก็เนื่องด้วย 2 พรรคดังกล่าวได้พัฒนาการปรับนโยบายของตนจนได้ใจกลุ่มผลประโยชน์จำนวนมาก กลายเป็น 2 พรรคที่คลุมกลุ่มผลประโยชน์ส่วนใหญ่

            อนึ่ง ในระยะหลัง ชาวอเมริกันจำนวนมากเห็นว่านักการเมือง พรรคการเมืองไม่ได้ทำหน้าที่เป็นตัวแทนประชาชนอย่างแท้จริง หลายคนเป็นพวกหน้าไหว้หลังหลอกมากกว่า

 

หน้าที่ของกลุ่มผลประโยชน์ต่อระบอบการปกครอง :

            กลุ่มผลประโยชน์มักเกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวทางสังคม (social movements) เพื่อแสดงจุดยืน ความต้องการ บ่อยครั้งทำหน้าที่เป็นผู้แสดงความคิดเห็นคัดค้านหรือสนับสนุนต่อเหตุการณ์ต่างๆ เป็นปากเสียงแทนประชาชนผู้มีส่วนได้เสีย

            หน้าที่สำคัญของกลุ่มผลประโยชน์ต่อระบอบการปกครอง ได้แก่

          1. แสดงข้อคิดเห็นและผลักดันความต้องการของกลุ่ม

           หน้าที่หลักของกลุ่มผลประโยชน์มักเกี่ยวข้องกับการวิพากษ์วิจารณ์ ให้รัฐบาลสังคมทราบปัญหาหรือประเด็นที่เกิดขึ้น เช่น กลุ่มชาวนา ชาวสวนรวมตัวกันประกาศปัญหาที่พวกตนกำลังเผชิญ พร้อมกับแสดงความต้องการของกลุ่มให้ผู้ปกครองทราบ เช่น กลุ่มชาวนาจังหวัดเคลื่อนไหวเรียกร้องรัฐบาลให้ช่วยปราบแมลงศัตรูพืช

            กลุ่มผลประโยชน์ไม่ได้เพียงแสดงข้อเรียกร้อง แล้วนั่งภาวนาหวังว่ารัฐบาลจะทำตามข้อเรียกร้องของตน

            ในสหรัฐฯ มีกลุ่มผลประโยชน์หลายพันกลุ่มที่กำลังอยู่ระหว่างการวิ่งเต้นให้รัฐบาลทำตามความต้องการของตน ที่สำคัญคือไม่มีกฎหมายควบคุมว่ากลุ่มเหล่านี้จะต้องทำเพื่อผลประโยชน์ของประชาชนส่วนใหญ่ เพราะหลักประชาธิปไตยในแง่นี้ต้องการให้ทุกกลุ่มต่างแข่งขันกัน รัฐบาลจะเป็นผู้ทำหน้าที่กลั่นกรองอีกชั้นเอง

            การเรียกร้องให้รัฐตอบสนองความต้องการของกลุ่มมิได้หมายความว่าจะต้องสอดคล้องกับผลประโยชน์ภาพรวมของประเทศ บางครั้งขัดแย้งด้วยซ้ำ ดังนั้น ถ้าพิจารณาโดยหลักเหตุผลจึงไม่ใช่เรื่องที่จะต้องตอบสนองความต้องการของกลุ่มผลประโยชน์เสมอไป บ่อยครั้งจึงเป็นการประนีประนอมโดยยึดหลักผลประโยชน์ของหลายฝ่ายหลายด้าน

 

            2. ทำหน้าที่ควบคุมการปฏิบัติงานของผู้ปกครองและเจ้าหน้าที่ของรัฐ

            ลำพังประชาชนเพียงคนเดียวย่อมจากจะต่อกรกับอำนาจรัฐ หรืออำนาจนอกระบบ หนทางเดียวที่ช่วยได้คือการร่วมกลุ่ม รวมพลัง

            กลุ่มต่อต้านบริษัทเอกชนที่ขายบุหรี่ ต่อต้านคอร์รัปชันภาครัฐ เป็นกรณีตัวอย่างชัดเจน การรวมพลังเป็นกลุ่มผลประโยชน์ การเคลื่อนไหวเป็นกลุ่มเป็นองค์กรได้ประโยชน์มากกว่า

 

          3. ถ่วงดุลกลุ่มผลประโยชน์ด้วยกันเอง

            เช่น ชาวบ้านกลุ่มหนึ่งสนับสนุนการทำเหมือง เพราะเห็นว่าช่วยให้หมู่บ้านพัฒนา คนมีงานทำ อีกกลุ่มต่อต้านเพราะเกรงว่าจะทำลายสิ่งแวดล้อม มีผลต่อการทำเกษตร ชาวบ้าน 2 กลุ่มที่อยู่พื้นที่เดียวกันถ่วงดุลกันเอง สุดท้ายต้องพิจารณาวิเคราะห์ข้อมูลทั้ง 2 ฝ่ายเพื่อหาข้อสรุปที่เหมาะสม

 

สรุป  :

            แม้รัฐบาลมีหน้าที่ดูแลพลเมืองทุกคน โดยไม่เลือกที่รักมักที่ชอบ แต่บ่อยครั้งกลุ่มที่แสดงตน เรียกร้องผลประโยชน์จะได้รับการเอาใจใส่จากรัฐบาลมากกว่ากลุ่มที่ไม่แสดงตน

            กล่าวได้ว่า ระบอบประชาธิปไตย คือ การปกครองที่ทุกกลุ่มจะต้องส่งเสียงของตนให้ดังที่สุด เคลื่อนไหวอย่างมีพลังและอยู่ในกรอบกฎหมาย เพราะทุกกลุ่มกำลังอยู่ในภาวะแย่งชิงทรัพยากรจากประเทศ ทุกคนทุกกลุ่มมีสิทธิ์เช่นนั้น ผู้ใดทำตัวเงียบเท่ากับไม่ใช้สิทธิ์ของตนเอง

-----------------------

 บรรณานุกรม:

  1. Bardes, Barbara A., Shelley, Mack C., & Schmidt, Steffen W. (2012). American Government and Politics Today: Essentials (2011 - 2012 Ed.). USA: Wadsworth, Cengage Learning.
  2. Grigsby, Ellen. (2012). Analyzing Politics: An Introduction to Political Science (5 Ed.). USA: Wadsworth.
  3. Polsby, Nelson W., Wildavsky, Aaron., Schier, Steven E., & Hopkins, David A. (2016). Presidential Elections: strategies and structures of American politics (14th Ed.). Maryland: Rowman & Littlefeld.

-----------------------------

16 กันยายน 2017

ผู้ชม 346 ครั้ง

ทำไมสมาชิกอาเซียนแสดงท่าที “โรฮีนจา” แตกต่างจากเมียนมา

ชาติสมาชิกอาเซียนออกประณามรัฐบาลเมียนมาต่อกรณีโรฮีนจาอย่างเปิดเผย เหตุผลลึกที่สุดคือ ความมั่นคงของเมียนมาคือคว

การสร้างแบนเนอร์ ของ PageQQ

การสร้างแบนเนอร์ ของ PageQQ

จะเกิดหรือไม่ เกาหลีเหนือ ใช้มาตรการขั้นสูงสุด

ผู้นำเกาหลีเหนือขู่ใช้มาตรการขั้นสูงสุด อาจเป็นการทดสอบระเบิดนิวเคลียร์ในมหาสมุทรแปซิฟิก หลังทรัมป์ขู่ว่าจะทำล

จีน ญี่ปุ่น และซาอุฯ ประเทศใดมีอาวุธที่ทันสมัยที่สุด

ระหว่างจีน ญี่ปุ่นและซาอุฯ ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มีอาวุธทันสมัยที่สุด

วิพากษ์เบื้องต้น ร่างยุทธศาสตร์แม่บทในยุคทรัมป์

วันนี้ (19 ก.ย.) ประธานาธิบดีทรัมป์จะกล่าวสุนทรพจน์ต่อสหประชาชาติ สหรัฐฯ จะลดการเผยแพร่ประชาธิปไตย ส่อว่าความเ

Engine by