048260

 

Etiam sit amet orci eget eros faucibus tincidunt. Duis leo. Sed fringilla mauris sit amet nibh. Donec sodales sagittis magna. Vestibulum purus quam, scelerisque ut, mollis sed, nonummy id, metus. Nullam accumsan lorem in dui. - See more at: http://www.shopup.com

 

 

เบื้องหน้า เบื้องลึก เหตุซาอุฯ ตัดสัมพันธ์กาตาร์

หมวดหมู่: ตะวันออกกลาง

7 มิถุนายน 2017

ชาญชัย คุ้มปัญญา

 

            ที่ผ่านมารัฐบาลซาอุฯ ใช้อิทธิพลชักจูงกดดันให้ชาติมุสลิมทั้งหลายโดดเดี่ยวอิหร่าน บัดนี้เมื่อกาตาร์ดื้อดึงจึงต้องกดดันกาตาร์หนักหน่วงกว่าเดิม สิ่งที่ปรากฏต่อสาธารณะคือการตัดความสัมพันธ์ทางการทูต ปิดน่านน้ำน่านฟ้า ตัดขาดระบบขนส่งทางเรือทางอากาศ

            สิ่งที่ปรากฏต่อสาธารณะแต่ขาดหลักฐานชี้ว่ามาจากอิทธิพลของซาอุฯ หรือไม่คือ หลายประเทศตัดความสัมพันธ์ทางการทูตด้วย

            และที่ร้ายแรงที่สุดอาจจะเป็นสิ่งที่ไม่ปรากฏต่อสาธารณะเลย

 

ที่มาของความขัดแย้ง :

            ถ้าพูดถึงความขัดแย้ง กาตาร์มีความขัดแย้งลึกๆ กับซาอุฯ หลายประเด็น เรื่องที่พูดกันมากคือ

            ประการแรก สนับสนุนกลุ่มภราดรภาพมุสลิม (Muslim Brotherhood)

            เป็นที่รับรู้ทั่วไปว่ากาตาร์สนับสนุนกลุ่มภราดรภาพมุสลิม (Muslim Brotherhood) ที่ทางการซาอุฯ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) บาห์เรน และอียิปต์ถือว่าเป็นกลุ่มก่อการร้าย

            ประเด็นนี้เคยเป็นเรื่องร้ายแรงถึงขั้นตัดสัมพันธ์มาแล้วเมื่อปี 2014 กาตาร์สนับสนุนกลุ่มภราดรภาพมุสลิมในอียิปต์

            ในขณะนั้นเป็นช่วงเวลาปราบปรามสมาชิกกลุ่มจากพลเอกอับเดล ฟัตตาห์ เอล-ซีซี (Abdul Fatah al-Sisi) ผู้ยึดอำนาจจากรัฐบาลประธานาธิบดีโมฮัมเหม็ด มอร์ซี (Muhammad Morsi) ที่มาจากการเลือกตั้ง ปกครองด้วยระบอบประชาธิปไตย

            กลุ่มภราดรภาพมุสลิมมีความสัมพันธ์แนบแน่นกับรัฐบาลมอร์ซี พูดให้ชัดคือฐานเสียงฐานอำนาจของรัฐบาลนี้ ตัวประธานาธิบดีมอร์ซีคือผู้นำกลุ่มภราดรภาพฯ เข้าปกครองประเทศแทนผู้นำฮอสนี่ มูบารัค (Hosni Mubarak) หลังอาหรับสปริงอียิปต์

            ปัญหาอยู่ตรงที่ว่ารัฐบาลมอร์ซียึดถือแนวทางกลุ่มภราดรภาพฯ จึงเสนอปรับแก้รัฐธรรมนูญที่ยึดกรอบกฎหมายชารีอะห์ (sharia)

          ประเด็นที่ต้องเข้าใจคือ คำว่ากฎหมายชารีอะห์ (sharia) เป็นคำกว้างๆ ชารีอะห์ของชาติมุสลิมแต่ละประเทศไม่ตรงกันเสียทีเดียวและอาจถึงขั้นแตกต่างกันในรายละเอียดสำคัญๆ รัฐบาลซาอุฯ ใช้ชารีอะห์เหมือนกัน แต่ชารีอะห์ของ 2 ฝ่ายไม่ตรงกันเสียทีเดียว

            เฉพาะในกรอบนี้ ณ ขณะนั้นจึงเกิดการเผชิญหน้าระหว่าง 2 ชารีอะห์ คือ ชารีอะห์ของระบอบซาอุฯ กับชารีอะห์ของกลุ่มภราดรภาพฯ

            ซ้ำร้ายกว่านั้นรัฐบาลซาอุฯ ถือว่ากลุ่มภราดรภาพมุสลิมเป็นกลุ่มก่อการร้าย เช่นเดียวกับที่มอร์ซีไม่ยอมรับว่ารัฐบาลซาอุฯ ถึงกับพูดเมื่อพฤษภาคม 2011 ว่า “ทุกวันนี้ไม่มีรัฐศาสนาใดที่ตั้งอยู่บนหลักศาสนา ไม่มีรัฐใดที่เรียกได้ว่าเป็นรัฐบนหลักศาสนา” แท้จริงแล้วหลายประเทศละเมิดรัฐธรรมนูญของตนเอง นอกจากนี้กลุ่มภราดรภาพมุสลิมมีเป้าหมายสร้างรัฐอิสลาม (Islamic state) ตามแนวทางของตน ที่ผู้นำฝ่ายวิญญาณเป็นผู้มีอำนาจสูงสุด มีอำนาจปกครองเหนือรัฐบาล และปฏิเสธระบอบกษัตริย์

            แนวทางของมอร์ซีย่อมสะเทือนบรรดารัฐมุสลิมที่ใช้ชารีอะห์ไม่ว่าจะใช้ของสำนักคิดใด ไม่ว่าแบบค่อนข้างเต็มรูปแบบหรือใช้แบบประสมประสาน

            สถานการณ์ถึงจุดแตกหักเมื่อมอร์ซีชนะเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตย กำลังจะใช้รัฐธรรมที่อิงชารีอะห์ตามแบบฉบับของตน ขั้วซาอุฯ จึงวิตกกังวล เกรงอิทธิพลกลุ่มภราดรภาพฯ ที่มีอยู่ในหลายประเทศโดยเฉพาะพวกซุนนี การเติบใหญ่ของกลุ่มภราดรภาพฯ ย่อมสะเทือนความมั่นคงของบรรดารัฐอาหรับทั้งหลาย กลุ่มภราดรภาพจึงถูกตีตราว่าเป็นผู้ก่อการร้ายที่ต้องปราบปราม

            ในสมัยนั้นกลุ่มภราดรภาพมุสลิมจึงถูกปราบปรามอย่างรุนแรง

            ปัจจุบัน แม้กลุ่มภราดรภาพฯ ยังคงอยู่แต่ไม่มีอิทธิพลดังเดิมอีกแล้ว ดังนั้น ประเด็นกาตาร์สนับสนุนกลุ่มภราดรภาพจึงไม่น่าจะเป็นเหตุผลหลักที่ซาอุฯ ตัดสัมพันธ์ครั้งนี้

 

            ประการที่ 2 สื่อ Al Jazeera

            28 พฤษภาคม สื่อ Al Jazeera แพร่การ์ตูนวิพากษ์วิจารณ์กษัตริย์ซาอุฯ ผ่านทวิชเตอร์ ก่อให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์จากผู้ชมจำนวนมาก ในที่สุด Al Jazeera ถอนการ์ตูนดังกล่าวออกจากสื่อ

            เป็นที่รับรู้กันทั่วไปว่าสื่อ Al Jazeera อันโด่งดังได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลกาตาร์ เป็นกระบอกเสียงของโลกอาหรับ โดยเฉพาะของกาตาร์ นำเสนอเรื่องราวทั่วโลก วิพากษ์หลากหลายประเด็น แม้กระทั่งสหรัฐฯ กับซาอุฯ

            การที่สื่อกาตาร์วิพากษ์วิจารณ์เพื่อนบ้าน โดยเฉพาะรัฐบาลซาอุฯ ไม่ใช่เรื่องใหม่ สะท้อนความระหองระแหงที่เกิดขึ้น การวิพากษ์รัฐบาลซาอุฯ รอบนี้จึงเหมือนเรื่องเก่าที่เกิดซ้ำ

            ในที่สุดทางการซาอุฯ สั่งปิด Al Jazeera สาขาซาอุฯ

            ประเด็นสื่อกาตาร์วิพากษ์รัฐบาลซาอุฯ เป็นส่วนหนึ่งของความขัดแย้ง แต่อยู่ในฐานะเป็นปรากฏการณ์ของความขัดแย้งและการตอบโต้ไปมา ไม่ใช่รากความขัดแย้ง

 

            ประการที่ 3 สนับสนุนอิหร่าน

            หลังการเยือนของประธานาธิบดีทรัมป์เมื่อ 20-21 พฤษภาคมที่ผ่านมา สื่อ Qatar News Agency รายงานคำวิพากษ์ของ Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani ผู้นำกาตาร์คนปัจจุบัน ที่ไม่เห็นด้วยกับนโยบายต่อต้านอิหร่านจากขั้วซาอุฯ ที่ประชุม Arab Islamic American Summit เมื่อปลายเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมาประกาศต่อต้านอิหร่าน ชี้ว่าอิหร่านเป็นหัวหอกผู้ก่อการร้ายโลก

            ผู้นำกาตาร์พูดว่าไม่เป็นการฉลาดที่จะยึดว่าอิหร่านเป็นปฏิปักษ์ พูดสนับสนุนอิหร่าน ฮามาส ฮิซบอลเลาะห์ และอิสราเอล ทั้งยังคิดว่าประธานาธิบดีทรัมป์คงอยู่ในตำแหน่งได้อีกไม่นาน

รัฐบาลกาตาร์ชี้แจงว่าเป็นข่าวเท็จ พวกแฮกเกอร์เป็นผู้ปล่อยข่าวนี้ในสื่อ แต่ยังไม่ได้แสดงหลักฐานเรื่องแฮกเกอร์

            ไม่ว่าเรื่องนี้จริงหรือเท็จ ขั้วซาอุฯ ไม่พอใจอย่างยิ่ง 29 พฤษภาคม รัฐบาลซาอุฯ ตอบโต้ทันทีด้วยการปิดกั้นสื่อกาตาร์ โจมตีที่ไม่ร่วมมือต้านอิหร่าน ไม่ฟังคำชี้แจงใดๆ จนนำสู่การตัดสัมพันธ์ในที่สุด

ถ้าเทียบกับเหตุผล 2 ข้อแรก เรื่องนี้มีน้ำหนักมากกว่า กาตาร์ดันไปแสดงความเป็นมิตรกับอิหร่านที่เป็นศัตรูตัวฉกาจของซาอุฯ

วาระซ่อนเร้นของซาอุฯ กับสหรัฐฯ :

            เรื่องที่ควรเอ่ยถึงคือนับจากโครงการพัฒนานิวเคลียร์อิหร่านได้ข้อยุติ IAEA เข้าติดตามตรวจสอบโครงการนิวเคลียร์ หลายประเทศโดยเฉพาะกลุ่มยุโรปตะวันตก รัสเซีย จีน เลิกคว่ำบาตรอิหร่าน พยายามทำการค้าการลงทุนกับอิหร่าน

          ในแง่นี้ ในขณะที่สหรัฐฯ กับขั้วซาอุฯ ยังไม่ยอมสัมพันธ์ด้วย ประเทศที่เหลือจึงได้ประโยชน์เต็มๆ ยามที่อิหร่านต้องการฟื้นฟูประเทศอย่างมากหลังถูกปิดล้อมหนักกว่าทศวรรษ มีโอกาสลงทุนมากมาย

          คำถามน่าคิดคือ การปิดล้อมอิหร่านยังจะได้ผลอีกหรือ (การปิดล้อมไม่ได้ผลอีกแล้ว ที่เคยได้ผลเพราะคณะมนตรีความมั่นคงมีมติคว่ำบาตร แต่ปัจจุบันยกเลิกแล้ว) การที่กาตาร์คิดปรับสัมพันธ์กับอิหร่านจึงมีเหตุผล (ส่งเสริมความเป็นศูนย์กลางการติดต่อธุรกิจของกาตาร์)

          ส่วนเรื่องการจะทำสงครามกับอิหร่านเป็นเรื่องต้องคิดหนัก ต้องจ่ายราคาสูง โอกาสประสบความสำเร็จต่ำ เพราะมีความเป็นไปได้สูงที่รัสเซียจะเข้าช่วยอิหร่านเหมือนที่ช่วยซีเรียในขณะนี้ เหล่านี้เป็นเหตุผลที่รัฐบาลสหรัฐฯ ไม่กล้าลงมือ เพราะเกรงแรงต้านจากพลเมืองตัวเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากเกิดความสูญเสียจำนวนมาก

          เมื่อกองทัพอเมริกันไม่เคลื่อน อิหร่านจะอยู่อย่างปลอดภัย

 

          กลับสู่คำถามว่าควรจะปิดล้อมอีกหรือ ในเมื่อไม่ได้ผล อิหร่านกำลังฟื้นตัวเข้มแข็งมากขึ้นทุกที ทำไมรัฐบาลซาอุฯ กับสหรัฐฯ ยังยึดนโยบายปิดล้อมนี้ต่อไป คำตอบเบื้องต้นคือทั้งซาอุฯ กับสหรัฐฯ จะไม่เลิกล้มนโยบายต้านอิหร่านที่ดำเนินมาตั้งแต่ปี 1979 ไม่ว่าบริบทโลกจะปรับเปลี่ยนอย่างไร แต่ระยะนี้จะไม่ดำเนินการอะไรรุนแรงเพื่อจัดการอิหร่าน (จนกว่าจะเห็นโอกาส)

            วาระซ่อนเร้นที่ควรเอ่ยถึงจริงๆ คือ เป็นไปได้ว่าต้องการอาศัยปิดล้อมอิหร่านเพื่อกระชับอำนาจในหมู่โลกมุสลิม นี่คือวิธีการที่รัฐบาลซาอุฯ ร่วมกับสหรัฐฯ ใช้กดดันให้ชาติมุสลิม 50 กว่าประเทศอยู่ภายใต้อิทธิพลของรัฐบาล 2 ประเทศนี้

          กาตาร์กำลังเป็นตัวอย่างประเทศที่จะต้องถูกจัดการ ให้กลับเข้ามาอยู่ในแถว การที่รัฐบาลสหรัฐฯ รีบแสดงตัวเป็นคนกลางไกล่เกลี่ย หวังสลายปัญหาที่เกิดขึ้น ความหมายของรัฐบาลสหรัฐฯ คือขอให้กาตาร์กลับเข้าไปอยู่ในแถว

          เป้าหมายซ่อนเร้นของประชุม “Arab Islamic American Summit” คือการประกาศว่ารัฐบาลซาอุฯ กับสหรัฐฯ ร่วมกันเป็นแกนนำชาติมุสลิมทั้งหลาย ด้วยการชูประเด็นต่อต้านก่อการร้ายกับอิหร่าน นี่คือการจัดระเบียบโลกมุสลิม (ไม่ได้หวังผลอิหร่าน 1 ประเทศ แต่หวังผลต่อมุสลิมทั้งหมด 50 กว่าประเทศ)

            ความเป็นไปของกาตาร์จึงมีผลต่อความเป็นไปของชาติมุสลิมที่เหลือ

 

            เป็นที่สงสัยกันมากว่าอะไรคือสาเหตุความขัดแย้งระหว่างขั้วซาอุฯ กับกาตาร์ อะไรคือเหตุผล บทความนี้นำเสนอคำตอบเหล่านี้โดยอาศัยการวิเคราะห์ทั้งแบบธรรมดากับแบบซับซ้อน เหตุผลพื้นฐานคือเพื่อความมั่นคง ความเป็นผู้นำของซาอุฯ สหรัฐฯ ต้องการคงอิทธิพลในภูมิภาค ฯลฯ ส่วนเหตุผลแบบซับซ้อนคือรัฐบาลซาอุฯ กับสหรัฐฯ ไม่ได้หวังผลอิหร่านเท่านั้น ที่ต้องการจริงๆ คือการจัดระเบียบโลกมุสลิมทั้งมวล

-------------------------

 

บรรณานุกรม:

  1. An interview with the MB's Mohamed Morsy. (2011, May 18). The Arabist. Retrieved from http://www.arabist.net/blog/2011/5/18/an-interview-with-the-mbs-mohamed-morsy.html
  2. Deal with Qatar once and for all - analysts. (2017, May 29). Rift between Saudi Arabia and Qatar to widen? Israel National News. Retrieved from http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/230325
  3. El Fadl, Khaled Abou. (2005).The Great Theft: Wrestling Islam from the Extremists. Australia: HarperCollins Publishers.
  4. Harris, Gardiner., Gordon Michael R. (2017, June 5). 5 Arab States Break Ties With Qatar, Complicating U.S. Coalition-Building. The New York Times. Retrieved from https://www.nytimes.com/2017/06/05/world/middleeast/qatar-saudi-arabia-egypt-bahrain-united-arab-emirates.html
  5. Hassan Hassan. (2017, May 30). Qatar’s troubles are rooted in its support for Islamists. The National. Retrieved from http://www.thenational.ae/opinion/comment/qatars-troubles-are-rooted-in-its-support-for-islamists
  6. Naguib, Sameh. (2009). Egypt: The Moment of Change. El-Mahdi, Rabab., & Marfleet, Philip (editors). New York: Zed Books.
  7. Outrage after Al Jazeera posts tweet insulting Saudi king. (2017, May 29). The National. Retrieved from http://www.thenational.ae/world/middle-east/outrage-after-al-jazeera-posts-tweet-insulting-saudi-king
  8. Qatar diplomatic crisis: All the latest updates. (2017, June 6). Al Jazeera. Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2017/06/qatar-diplomatic-crisis-latest-updates-170605105550769.html
  9. Qatar: Decision to cut ties violates our sovereignty. (2017, June 6). Al Jazeera. Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2017/06/qatar-decision-cut-ties-violates-sovereignty-170605213912421.html
  10. Saudi King Abdullah declares support for Egypt against terrorism. (2013, August 17). Al Arabiya. Retrieved from http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2013/08/16/Saudi-King-Abdullah-declares-support-of-Egypt-against-terrorism.html

-----------------------------

07 มิถุนายน 2017

ผู้ชม 3575 ครั้ง

สถานการณ์ล่าสุด อิสราเอลควบคุมมัสยิดอัล-อักซอร์

ขณะนี้หลายฝ่ายกำลังจับตาสถานการณ์ที่มัสยิดอัล-อักซอร์ หลังมุสลิมทั่วโลกเรียกร้องให้รื้อถอนระบบรักษาความปลอดภัย

Country Reports on Terrorism 2016 เอเชียตะวันออกกับแปซิฟิก และประเทศไทย

“Country Reports on Terrorism 2016” คือรายงานการต่อต้านก่อการร้ายฉบับสมบูรณ์ของกระทรวงต่างประเทศสหรัฐฯ ฉบับ 20

ขู่ตัดออกจาก GCC กาตาร์เหลือเวลาน้อยลง

ขั้วซาอุฯ แถลงยืนยันให้กาตาร์ยอมรับข้อเรียกร้องเดิม พร้อมกับขู่ว่าจะขับออกจาก GCC อันเป็นการเตือนว่ากาตาร์เหลื

ที่เกาหลีเหนือมีเป็น “บั้งไฟยักษ์” ไม่ใช่ “ขีปนาวุธข้ามทวีป”

ทางการสหรัฐฯ แถลงว่าขีปนาวุธ Hwasong-14 ที่ทดสอบเมื่อวันที่ 4 กรกฎาคมไม่มีความแม่นยำ ไม่นับเป็นขีปนาวุธข้ามทวี

ผู้หนีภัยสงครามในไทย คนที่โลกลืม

ปัจจุบันชนกลุ่มน้อยของเมียนมากว่า 100,000 คนยังคงอยู่ในค่ายผู้หนีภัยสงครามของไทยหลายแห่ง คนเหล่านี้บางคนตกค้าง

Engine by